EN

To nie jest porada lekarska Zagrożenie życia: 112

Start › mowa

Co robić, gdy dziecko nie mówi w przedszkolu lub przy obcych?

Dotyczy wieku: 24–60 mies.

W skrócie

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe: dziecko swobodnie mówi z bliskimi, ale w niektórych sytuacjach nie jest w stanie mówić i nie robi tego z uporu. Nie naciskaj ani nie przekupuj dziecka; jeśli Cię to niepokoi, skonsultuj to ze specjalistą.

Źródła: NHS, Akty prawne w Dzienniku Ustaw, Portal PacjentaSprawdzono: Zgłoś błąd

Co jest normą

Wszystkie twierdzenia: norma międzynarodowa

  • Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe, w którym dziecko nie jest w stanie mówić w pewnych sytuacjach społecznych, np. z kolegami w szkole albo z krewnymi, których rzadko widuje.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Selective mutism is an anxiety disorder where a person is unable to speak in certain social situations, such as with classmates at school or to relatives they do not see very often.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Mutyzm wybiórczy najczęściej zaczyna się we wczesnym dzieciństwie, między 2. a 4. rokiem życia.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Selective mutism can start at any age, but most often starts in early childhood, between age 2 and 4.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Mutyzm wybiórczy często zauważa się po raz pierwszy, gdy dziecko zaczyna kontakt z osobami spoza rodziny, np. rozpoczynając żłobek lub przedszkole.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    It's often first noticed when the child starts to interact with people outside their family, such as when they begin nursery or school.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Dzieci z mutyzmem wybiórczym mówią swobodnie do niektórych osób, np. bliskiej rodziny i przyjaciół, gdy nie ma w pobliżu nikogo, kto wywołuje reakcję zamrożenia.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    However, people with selective mutism are able to speak freely to certain people, such as close family and friends, when nobody else is around to trigger the freeze response.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Dziecko z mutyzmem wybiórczym nie odmawia mówienia ani nie decyduje się nie mówić w danej chwili; faktycznie nie jest w stanie mówić.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    A child or adult with selective mutism does not refuse or choose not to speak at certain times, they're literally unable to speak.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Mutyzm wybiórczy dotyczy około 1 na 140 małych dzieci.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Selective mutism affects about 1 in 140 young children.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Nie naciskaj na dziecko ani nie przekupuj go, żeby zaczęło mówić.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Do not pressurise or bribe your child to encourage them to speak.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Zapewnij dziecko, że komunikacja niewerbalna, np. uśmiech czy machanie ręką, jest w porządku, dopóki nie poczuje się lepiej w mówieniu.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Reassure your child that non-verbal communication, such as smiling and waving, is fine until they feel better about talking.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Nie chwal dziecka publicznie za to, że mówi, bo może to wywołać zakłopotanie.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Do not praise your child publicly for speaking because this can cause embarrassment.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Postępowanie w mutyzmie wybiórczym nie skupia się na samym mówieniu, tylko na zmniejszaniu lęku związanego z mówieniem.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Treatment does not focus on the speaking itself, but reducing the anxiety associated with speaking.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • W żłobku lub przedszkolu pomaga chwalenie każdej próby włączenia się w kontakt z innymi, np. podawania i brania zabawek, kiwania głową i wskazywania.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    praising all efforts the child makes to join in and interact with others, such as passing and taking toys, nodding and pointing

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

Kiedy się niepokoić

Wszystkie twierdzenia: norma międzynarodowa

  • Głównym sygnałem ostrzegawczym jest wyraźny kontrast w tym, jak dziecko angażuje się wobec różnych osób, z nagłym znieruchomieniem i zastygłą mimiką, gdy ma mówić do kogoś spoza swojej strefy komfortu.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    The main warning sign is the marked contrast in the child's ability to engage with different people, characterised by a sudden stillness and frozen facial expression when they're expected to talk to someone who's outside their comfort zone.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Jednym z kryteriów rozpoznania mutyzmu wybiórczego jest niemożność mówienia do określonych osób trwająca co najmniej miesiąc (2 miesiące w nowym miejscu), która utrudnia dziecku funkcjonowanie w tym miejscu.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Selective mutism is diagnosed according to specific guidelines.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

    their inability to speak to certain people has lasted for at least 1 month (2 months in a new setting)

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

    their inability to speak interferes with their ability to function in that setting

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Nie przyjmuj opinii, że dziecko z tego wyrośnie albo że jest tylko nieśmiałe.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    Do not accept the opinion that your child will grow out of it or they are "just shy".

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Gdy podejrzewasz mutyzm wybiórczy, a pomoc jest niedostępna albo pojawiają się dodatkowe niepokojące sygnały, np. dziecko ma trudność ze zrozumieniem poleceń lub przestrzeganiem rutyny, warto skonsultować to z lekarzem w celu specjalistycznej diagnozy.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    If you suspect your child has selective mutism and help is not available, or there are additional concerns – for example, the child struggles to understand instructions or follow routines – speak to a GP and ask them to refer you to a local specialist service for a formal diagnosis.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

  • Gdy mutyzm jest objawem stresu pourazowego, przebiega inaczej niż mutyzm wybiórczy; dziecko nagle przestaje mówić w miejscach, w których wcześniej nie miało z tym trudności.
    Źródło: NHS – pokaż oryginał (EN)

    Polskie streszczenie, nie oficjalne tłumaczenie. Pokaż oryginał – dosłowny cytat ze źródła:

    When mutism occurs as a symptom of post-traumatic stress, it follows a very different pattern and the child suddenly stops talking in environments where they previously had no difficulty.

    NHS · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [1]

Do lekarza

  • Polska ścieżka opieki: rozporządzenie MZ w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1427, zał. 1 cz. III, lp. 5) przewiduje w ramach bilansu zdrowia w wieku 2 lat test rozwoju reakcji słuchowych oraz ocenę rozwoju mowy. To termin bilansu i wskazanie, co jest wtedy oceniane; nie dotyczy on wprost mutyzmu wybiórczego.
    Źródło: Akty prawne w Dzienniku Ustaw – pokaż cytat

    Dosłowny cytat ze źródła:

    2 lata profilaktyczne badanie lekarskie (bilans zdrowia) obejmuje

    Akty prawne w Dzienniku Ustaw · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [2]

    przeprowadzenie testu rozwoju reakcji słuchowych oraz ocenę rozwoju mowy

    Akty prawne w Dzienniku Ustaw · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [2]

  • Jeśli dziecko rozwija się inaczej niż rówieśnicy, warto skonsultować ze specjalistą to, co niepokoi, i korzystać z rad położnej, pielęgniarki lub pediatry.
    Źródło: Portal Pacjenta – pokaż cytat

    Dosłowny cytat ze źródła:

    Warto jednak skonsultować ze specjalistą to, co Cię zaniepokoiło i korzystać z rad położnej, pielęgniarki czy pediatry.

    Portal Pacjenta · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [3]

  • Bilans zdrowia dziecka przeprowadza lekarz rodzinny, pediatra lub pielęgniarka.
    Źródło: Portal Pacjenta – pokaż cytat

    Dosłowny cytat ze źródła:

    Badanie przeprowadza lekarz rodzinny, pediatra lub pielęgniarka.

    Portal Pacjenta · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [3]

  • Do lekarza psychiatry, psychologa i psychoterapeuty dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia nie potrzebujesz skierowania.
    Źródło: Portal Pacjenta – pokaż cytat

    Dosłowny cytat ze źródła:

    Nie potrzebujesz skierowania do lekarza psychiatry, psychologa i psychoterapeuty dla dzieci i młodzieży do 18 roku życia.

    Portal Pacjenta · otwórz źródło · dostęp: 2026-10-16 · licencja [3]

norma międzynarodowa „Norma międzynarodowa” przy nagłówku sekcji oznacza, że jej twierdzenia pochodzą ze źródła zagranicznego, bo polskie źródło z naszego rejestru nie opisuje tego tematu. Gdy dotyczy to tylko części twierdzeń, zagraniczne mają tę samą etykietę przy źródle.

Norma międzynarodowa

„Norma międzynarodowa” przy nagłówku sekcji oznacza, że jej twierdzenia pochodzą ze źródła zagranicznego, bo polskie źródło z naszego rejestru nie opisuje tego tematu. Gdy dotyczy to tylko części twierdzeń, zagraniczne mają tę samą etykietę przy źródle.

Źródła

  1. NHS (nhs.uk, Anglia)
    Licencja: Open Government Licence v3.0. Źródło: NHS (nhs.uk, Anglia). Treść streszczona i przetłumaczona przez redakcję; zmiany względem oryginału. Zawiera informacje sektora publicznego na licencji Open Government Licence v3.0. Streszczenie jest nasze i nie jest przypisane NHS.
  2. Akty prawne w Dzienniku Ustaw (ELI: eli.gov.pl, api.sejm.gov.pl)
    Licencja: Akt normatywny, art. 4 pkt 1 ustawy o prawie autorskim (nie podlega ochronie). Źródło: Akty prawne w Dzienniku Ustaw (ELI: eli.gov.pl, api.sejm.gov.pl).
  3. Portal Pacjenta (pacjent.gov.pl)
    Licencja: CC BY 3.0 PL. Źródło: Portal Pacjenta (pacjent.gov.pl). Treść streszczona przez redakcję; zmiany względem oryginału.

Widzisz błąd albo nieaktualną informację? Zgłoś błąd w tej odpowiedzi. Odpowiedź sprawdzono ze źródłami 16 października 2026.

Ustaw wiek swojego dziecka